पुस ११ जुम्ला
जुम्ला चन्दननाथ नगरपालिका ३ डाँडाकोट निवासी डाक्टर गोविन्द नेपाली र इन्दिरा घलेद्वारा लेखेको दलित कला र आदिवासी प्रविधिहरूको दस्तावेजीकरण गरिएको पुस्तक बजारमा आएको छ । गएको शिनबार काठमाडौँको नेपाल पर्यटन बोर्डको सभाहलमा उक्त पुस्तक विमोचन गरिएको हो । उक्त पुस्तक गोविन्द सार्की (नेपाली) र इन्दिरा घलेद्वारा लेखिएको हो भने फ्राइड कालान्तारीले सम्पादन गरेका हुन्।
पुस्तक ३५ वर्षको अवधिमा नेपालका विविध भौगोलिक क्षेत्रहरूमा गरिएको अनुसन्धानमा आधारित छ । लेखकहरूका अनुसार यस कृतिले दलित समुदायलाई सर्जक तथा आदिवासी ज्ञानका संरक्षकका रूपमा पुनः स्थापित गर्ने प्रयास गरेको छ । गोविन्द सार्की (नेपाली)ले दलित समुदायलाई नेपालको सभ्यताका आविष्कारका रूपमा पुस्तकले प्रस्तुत गरेको उल्लेख गर्नु भयो ।
समाज उनीहरूको सीप र कलामा निर्भर रहे पनि ती योगदानहरू अहिलेसम्म उचित रूपमा मान्यता नपाएको उहाँको भनाइ छ । सहलेखक इन्दिरा घलेले पुस्तकले दलित शिल्पीहरूलाई अध्ययनका विषय मात्र नभई ज्ञानका वाहकका रूपमा प्रस्तुत गर्दै प्रणालीगत परिवर्तन तर्फ बहस अघि बढाउने उद्देश्य राखेको बताउनु भयो ।
कार्यक्रममा टिप्पणीकारहरूले पुस्तकले दीर्घकालदेखि स्थापित कथ्यहरूलाई चुनौती दिएको धारणा व्यक्त गरेका छन् । विद्यनाथ कोइरालाले पुस्तकले दलित समुदायको सर्जक पहिचान पुनःस्थापित गरेको बताउनु भयो । यस्तै सुनिता शर्माले दस्तावेज गरिएका ‘स्थानीय प्रविधि’हरूको वैज्ञानिक महत्वलाई उजागर गरेको बताउनु भयो । दस खण्डमा विभाजित यस पुस्तकले सांस्कृतिक अभिलेखको काम गरेको छ ।
यसमा लेखक गोविन्द सार्की (नेपाली)द्वारा संकलित दुर्लभ कलाकृतिहरूका सयौँ तस्बिरहरू समेटिएका छन् । जुन सामग्रीहरू एक समर्पित संग्रहालयका लागि संकलन गरिएका हुन् । एक हजार प्रति पुस्तक प्रकाशन भएको हो । हालसम्म ६ सय थान विक्रि भई सकेको छ । चाईनिज भाषामा पनि पुस्तक प्रकाशनको तयारी गरिएको नेपालीले बताउनु भयो । पुस्तक एक हजार पाँच सय रुपैयाँमा विक्रि भइरहेको छ ।
